Biologia, komunikacja i „dobór na tych samych falach”
W ostatnich latach badania populacyjne zaczęły pokazywać zjawisko, które wielu ludzi intuicyjnie obserwuje w swoim otoczeniu: osoby z ADHD, autyzmem (ASD) lub innymi formami neuroróżnorodności częściej niż przypadkowo tworzą związki z partnerami o podobnym profilu. Nie jest to wyłącznie kwestia środowiska, mody ani „internetowych baniek”. Coraz więcej danych wskazuje, że stoi za tym splot mechanizmów biologicznych, psychologicznych i społecznych.
Czytaj dalej Dlaczego osoby neuroatypowe tak często tworzą pary między sobą? →
Autyzm jest złożonym zaburzeniem rozwojowym, które wpływa na sposób myślenia, przetwarzania informacji, komunikacji i relacji społecznych. Chociaż od lat wiadomo, że w autyzmie zmienia się funkcjonowanie sieci neuronalnych, to dopiero niedawno badania biologiczne zaczynają wyjaśniać, jakie mechanizmy na poziomie komórkowym mogą leżeć u podstaw tych różnic.
Czytaj dalej Dlaczego mózg osób z autyzmem może funkcjonować inaczej? Co mówią najnowsze badania o „sprzątaniu” synaps →
Większość rodziców reaguje na kłamstwo dziecka napięciem, złością albo rozczarowaniem. Pojawia się myśl: „Skoro kłamie, to znaczy, że robi coś złego” albo „Nie mogę mu ufać”. Tymczasem badania psychologiczne pokazują coś znacznie bardziej złożonego: kłamstwo dziecka rzadko dotyczy wyłącznie prawdy i fałszu. Częściej dotyczy bezpieczeństwa, relacji i sposobu radzenia sobie z trudnymi emocjami.
Kłamstwo jako etap rozwoju, nie tylko problem wychowawczy
Aby skłamać, dziecko musi posiadać określone zdolności poznawcze: rozumieć, że inni ludzie mają własne myśli, przewidywać reakcję dorosłego, powstrzymać impuls powiedzenia prawdy i utrzymać spójną wersję wydarzeń. Z perspektywy rozwojowej oznacza to jedno: kłamstwo pojawia się wtedy, gdy dziecko intensywnie rozwija się poznawczo i społecznie.
To paradoks, który bywa dla rodziców trudny do przyjęcia — ale zdolność do kłamstwa nie jest dowodem „zepsucia”, tylko sygnałem, że dziecko uczy się złożonego świata relacji.
Czytaj dalej Gdy dziecko kłamie — co tak naprawdę próbuje nam powiedzieć? →
Maskowanie, nazywane także kamuflażem, to proces — często częściowo świadomy, a czasem zupełnie automatyczny — polegający na przyjmowaniu określonej roli lub zachowań po to, by ukrywać pewne aspekty swojej osoby. U osób w spektrum autyzmu maskowanie może dawać poczucie bezpieczeństwa i ochrony przed odrzuceniem, krytyką czy niezrozumieniem. Jednocześnie niesie ono ryzyko utraty kontaktu z własnymi potrzebami. Kiedy ktoś odważy się odmówić, przestając „grać zgodnie z oczekiwaniami”, to tak, jakby nagle zdjął maskę — co bywa trudne i obarczone lękiem.
Czytaj dalej Maskowanie autystyczne – strategia przetrwania czy pułapka? →
W przestrzeni publicznej często można spotkać się z opinią, że osoby w spektrum autyzmu „nie posiadają empatii”. To krzywdzący mit, który nie tylko nie zgadza się z badaniami naukowymi, ale także utrudnia wzajemne zrozumienie. Aby zrozumieć, skąd bierze się to nieporozumienie, warto wiedzieć, że empatia nie jest jedną umiejętnością, lecz zestawem kilku różnych procesów.
Czytaj dalej Empatia u osób w spektrum autyzmu – co naprawdę o niej wiemy? →
Karty „Spektrum Autyzmu” zostały stworzone jako narzędzie do psychoedukacji osób w spektrum autyzmu oraz ich bliskich, terapeutów i specjalistów. Pomagają lepiej zrozumieć różnorodność doświadczeń autystycznych, nazywać potrzeby oraz budować samoświadomość.
Zestaw opisuje ważne obszary funkcjonowania – od mocnych stron, przez przetwarzanie sensoryczne, po komunikację i regulację emocji.
Czytaj dalej Karty Psychoedukacyjne: Spektrum Autyzmu — dla młodzieży i dorosłych →
15 kart tematycznych (objawy i cechy ADHD)
1 karta z instrukcją i pomysłami na wykorzystanie
Każda karta przedstawia jedną cechę lub objaw ADHD – np. trudność z koncentracją, impulsywność, nadmierną energię, zapominanie, emocjonalność czy potrzebę ruchu.
Czytaj dalej KARTY ADHD – ZROZUMIEĆ I WSPIERAĆ — dla dzieci i młodzieży →
Karty pomagają dzieciom (i dorosłym, którzy z nimi pracują) zrozumieć związek między emocjami, potrzebami i sposobami działania. Przeznaczone są dla dzieci w wieku powyżej 6 lat, do pracy indywidualnej, grupowej lub rodzinnej (TUS, konsultacje psychologiczne, terapia).Dzięki nim dziecko może odkryć:
czego naprawdę potrzebuje w danej sytuacji,
jakie strategie pomagają tę potrzebę zaspokoić,
a także które zachowania tylko pozornie pomagają, ale nie rozwiązują problemu.
Rozwijają:
- świadomość emocji i potrzeb,
umiejętność samoregulacji,
- kompetencje społeczne i komunikacyjne,
- refleksję nad własnymi reakcjami.
Czytaj dalej „Czego Potrzebuję? — Karty Potrzeb i Strategii” →
Dlaczego umiejętności społeczne są tak ważne?
Umiejętności społeczne to fundament funkcjonowania człowieka – zarówno w dzieciństwie, jak i w dorosłości. Można wręcz powiedzieć, że nie ma obszaru życia, w którym nie byłyby potrzebne. Badania pokazują, że osoby o wysokich kompetencjach społecznych:
- łatwiej nawiązują i utrzymują przyjaźnie,
- lepiej radzą sobie w związkach,
- odnoszą większe sukcesy zawodowe,
- są bardziej zadowolone ze swojego życia społecznego.
Czytaj dalej Trening umiejętności społecznych →
Teoria umysłu jest zdolnością do czytania w umyśle lub wiedzą o stanach mentalnych. W mózgu człowieka powstaje model służący do wyjaśniania i przewidywania zachowań własnych, a także innych ludzi. Chcąc wyjaśnić i przewidzieć rozmaite zachowania, odwołujemy się do intencji, uczuć, pragnień i przekonań, których nie potrafimy zobaczyć. Jednak jesteśmy przekonani i wnioskujemy o ich istnieniu i wpływie na zachowanie nasze oraz innych ludzi. Można zatem powiedzieć, że teoria umysłu to system pojęć i reguł, który pozwala ludziom przewidywać i wyjaśniać zachowania innych osób poprzez wykorzystywanie pamięci o nieobserwowalnych stanach umysłu tj. pragnieniach, przekonaniach, intencjach itp.
Czytaj dalej Teoria umysłu — wprowadzenie →
Aktualna wiedza psychologiczna oparta na badaniach naukowych, psychologia dziecięca, spektrum autyzmu, ADHD, psychopatologia, wsparcie dla rodziców, zaburzenia współwystępujące
